Historia Wawelu
Wzgórze Wawelskie to wapienne wzniesienie na lewym brzegu Wisły w samym środku Krakowa, przez stulecia siedziba polskich królów. Na szczycie stoją obok siebie zamek i katedra, otoczone ceglanymi murami i basztami, takimi jak Baszta Sandomierska, zbudowana około 1460 roku do obrony od południa, czy Baszta Senatorska. Razem ze Starym Miastem i Kazimierzem wzgórze należy do Historycznego Centrum Krakowa, które w 1978 roku jako jedno z pierwszych trafiło na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Zamek Królewski na Wawelu w obecnym kształcie to w dużej mierze dzieło Zygmunta I Starego, który od około 1507 do 1536 roku kazał przebudować gotycką siedzibę na renesansowy pałac. Pracami kierowali mistrzowie z Włoch, najpierw Franciszek Florentczyk, potem Bartłomiej Berrecci, a po nich Benedykt z Sandomierza. Sercem założenia jest wielki arkadowy dziedziniec: dwie kondygnacje arkad, a nad nimi piętro z wysokimi, smukłymi podwójnymi kolumnami. W Komnatach Królewskich wciąż wiszą flamandzkie arrasy tkane dla Zygmunta Augusta, a w Skarbcu Koronnym przechowywany jest Szczerbiec, miecz koronacyjny.
Tuż obok zamku stoi katedra wawelska, w latach 1320–1764 miejsce koronacji królów polskich. Większość z nich jest tu pochowana, podobnie jak bohaterowie narodowi, m.in. Tadeusz Kościuszko, Adam Mickiewicz i Józef Piłsudski. Obecną gotycką świątynię konsekrowano w 1364 roku. Jej najsłynniejszym dodatkiem jest Kaplica Zygmuntowska, wzniesiona przez Berrecciego w latach 1517–1533 i często nazywana najczystszym przykładem architektury renesansowej poza Włochami, ze złoconą kopułą. Dzwon Zygmunt, odlany w 1520 roku, wisi w wieży o tej samej nazwie i bije tylko przy szczególnych okazjach.
Pod koniec XVI wieku dwór przeniósł się do Warszawy, a po ostatnim rozbiorze Polski w 1795 roku Austriacy urządzili w zamku koszary i zamurowali arkady. Zamek odrestaurowano w XX wieku i dziś mieści się w nim muzeum. U stóp wzgórza, nad rzeką, znajduje się Smocza Jama, jaskinia związana z krakowską legendą o Smoku Wawelskim, a przed nią stoi brązowy smok Bronisława Chromego z 1972 roku, który co kilka minut zieje prawdziwym ogniem.
Diorama
Diorama stawia Wzgórze Wawelskie na latającej wyspie, z Wisłą płynącą wzdłuż przedniej krawędzi, przeciętą tak, że widać wodę. Krawędzią wzgórza biegną ceglane mury obronne z Basztą Sandomierską, Basztą Senatorską i smukłą Basztą Złodziejską, a do bramy prowadzi obmurowany podjazd. Na górze stoją renesansowy Zamek Królewski z dachami krytymi czerwoną dachówką wokół arkadowego dziedzińca oraz gotycka katedra z zielonym miedzianym dachem i hełmami na Wieży Zygmuntowskiej, Zegarowej i Srebrnych Dzwonów, ze złotą kopułą Kaplicy Zygmuntowskiej i ciemną kopułą Kaplicy Wazów obok.
Pod wapienną skałą widać wylot Smoczej Jamy i brązowego Smoka Wawelskiego na głazie, który co kilka sekund zieje ogniem nad rzeką, a mały tłumek czeka na kolejny wybuch. Po Wiśle pływają statki wycieczkowe obok zacumowanej barki z restauracją, bulwarem nad rzeką jedzie biała dorożka, a nad wieżami krążą kawki. Nocą mury i wieże są podświetlone, okna i witraże świecą, a ogień smoka rozjaśnia brzeg.
Co można wypatrzyć
- Smok Wawelski ziejący ogniem nad Wisłą
- Złota kopuła Kaplicy Zygmuntowskiej obok ciemnej kopuły Kaplicy Wazów
- Arkady zamkowego dziedzińca
- Biała dorożka na bulwarze nad Wisłą
- Wylot Smoczej Jamy w wapiennej skale
- Statki wycieczkowe i kajak na rzece
Co uprościliśmy
- Zamek, katedra i wieże stoją bliżej siebie niż w rzeczywistości, a wieże i smok są wyższe, żeby były czytelne w skali pikseli.
- Liczne kaplice boczne katedry, wnętrza zamku i duża część otaczającego miasta zostały pominięte albo ograniczone do kilku domów.
- Prawdziwy smok zieje ogniem co kilka minut, a tutaj co kilka sekund.
Pytania
Kiedy zbudowano Zamek Królewski na Wawelu?
Rezydencja królewska stała na Wawelu już w średniowieczu, ale zamek, który oglądamy dziś, to w dużej mierze renesansowy pałac przebudowany dla Zygmunta I Starego w latach ok. 1507–1536 przez Franciszka Florentczyka, Bartłomieja Berrecciego i Benedykta z Sandomierza.
Co to za złota kopuła na katedrze wawelskiej?
To kopuła Kaplicy Zygmuntowskiej, wzniesionej przez Bartłomieja Berrecciego w latach 1517–1533 po południowej stronie katedry. Często nazywa się ją najczystszym przykładem architektury renesansowej poza Włochami.
Czy na Wawelu koronowano królów polskich?
Tak. Katedra wawelska była miejscem koronacji królów polskich od 1320 do 1764 roku i większość z nich jest w niej pochowana, podobnie jak bohaterowie narodowi, m.in. Tadeusz Kościuszko, Adam Mickiewicz i Józef Piłsudski.
Czy Smok Wawelski naprawdę zieje ogniem?
Tak. Brązowy smok Bronisława Chromego, mierzący około 6 metrów, stoi u stóp Wawelu nad Wisłą, przed Smoczą Jamą, i co kilka minut zieje płomieniem z gazu. Stanął tam w 1972 roku.
Jak powstała ta diorama Wawelu w pixel arcie?
To scena Three.js działająca na tej stronie w czasie rzeczywistym, narysowana w rozdzielczości 360 × 640 pikseli z konturami i małą paletą barw, a potem powiększona bez wygładzania. Wieże i smok są wyższe niż w skali, żeby były czytelne w pikselach. Kliknij „Zobacz w 3D”, przeciągnij, aby ją obrócić, i przełączaj między dniem, zmierzchem i nocą.
Mapy izometryczne: Kraków
Kraków ma też 2 izometryczne mapy w stylu pixel art stworzone przez społeczność: całe miasto narysowane kafelek po kafelku, w tym samym stylu SimCity. Zobacz mapy: Kraków →
