Ayasofya’nın hikâyesi
Kutsal Bilgelik Kilisesi Ayasofya, İmparator I. Justinianus için altı yıldan kısa bir sürede yapıldı ve 537’de kutsandı. Mimarları Trallesli Anthemios ile Miletli İsidoros, inşaatçı oldukları kadar matematikçiydi de; kare planlı bir naosun üzerine, dört büyük kemer ve pandantifler aracılığıyla devasa bir kubbe oturttular. Yaklaşık bin yıl boyunca dünyanın en büyük katedrali ve Bizans İmparatorluğu’nun kalbi oldu.
Kubbe cesur bir fikirdi ve her zaman ayakta kalamadı. 558’deki depremlerde bir kısmı çöktü; daha yüksek ve daha dik olarak yeniden yapıldı. Sonraki yüzyıllarda başka çöküşler ve onarımlar da oldu; duvarların açılmasını önlemek için kuzey ve güney cephelere kalın payandalar eklendi. Kubbenin eteğindeki kırk pencerelik halka, kubbe sanki ışığın üzerinde süzülüyormuş gibi bir etki yaratır.
II. Mehmed 1453’te İstanbul’u fethettikten sonra kilise camiye dönüştürüldü. Osmanlılar dört minareyi, içeride mihrap ve minberi, güneydeki bahçeye de padişah türbelerini ekledi. Mimar Sinan 16. yüzyılda yapıyı güçlendirdi; Ayasofya da karşılığında onun ve başka mimarların şehrin dört bir yanına yaptığı kubbeli camilere ilham verdi.
Türkiye Cumhuriyeti 1934’te Ayasofya’yı müzeye dönüştürdü; 2020’de yeniden cami oldu. Fıskiyeli havuzu ve bahar laleleriyle Sultanahmet Parkı’nın karşısında Sultanahmet Camii’ne bakar; T1 tramvayının Sultanahmet durağı birkaç dakikalık yürüme mesafesinde.
Diorama
Yapı, gerçek planından her birim iki metre olacak şekilde modellendi ve koyu kenar çizgileriyle düşük çözünürlüklü piksel art olarak çizildi. Ana kubbe, küçük payandalar arasında 40 küçük pencereden oluşan bir halkayla kasnağının üzerinde oturuyor; tepesinde altın bir hilal alem var. Doğuda ve batıda aynı açıklıktaki yarım kubbeler, daha küçük eksedra yarım kubbelerine ve doğudaki apsise doğru basamak basamak iniyor. Batı ucunu çifte narteks kapatıyor; kuzey ve güney duvarlarına Bizans ve Osmanlı dönemlerinden kalma kalın payandalar yaslanıyor.
Dört minare birbirinin aynısı değil: batıdaki iki ikiz minare ikişer şerefeli çizildi, güneydoğudaki ise gerçek yapıdaki gibi kırmızı tuğladan. Çevrelerinde abdest için şadırvan, serviler arasında sekizgen Osmanlı türbeleri, yeşil kubbeli Alman Çeşmesi ve yuvarlak havuzu, bankları ve lale tarhlarıyla Sultanahmet Parkı yer alıyor. Gece çöktüğünde projektörler duvarları sıcak bir ışıkla aydınlatıyor, kubbe pencereleri parlıyor ve minarelerin şerefeleri halka halka yanıyor.
Neleri bulabilirsin
- Sultanahmet durağında bekleyen, sonra kuzeye doğru hareket eden T1 tramvayı
- Karşı yönden gelen ikinci bir tramvay
- Satıcısıyla birlikte kırmızı bir simit arabası
- Beş kedi, biri gezintiye çıkmış
- Parktaki havuzun fıskiyesi ve dalgacıkları
- Ana kubbenin etrafında dönen martılar
Neleri sadeleştirdik
- Park, tramvay hattı ve Alman Çeşmesi yapının yakınına toplandı; parkın karşısındaki Sultanahmet Camii sahneye alınmadı.
- Pencereler, payandalar ve minare ayrıntıları piksel ölçeğinde hâlâ okunabilecek kadarına indirildi; iç mekân modellenmedi.
Sorular
Ayasofya ne zaman yapıldı?
Ayasofya, İmparator I. Justinianus için 532–537 yılları arasında, altı yıldan kısa bir sürede yapıldı ve 537’de kutsandı.
Ayasofya’yı kim yaptı?
Ayasofya’yı, inşaatçı oldukları kadar matematikçi de olan Trallesli Anthemios ve Miletli İsidoros tasarladı. Kare planlı naosun üzerine, dört büyük kemer ve pandantifler aracılığıyla devasa bir kubbe oturttular.
Ayasofya’nın kubbesi ne kadar büyük?
Ayasofya’nın ana kubbesinin çapı yaklaşık 31 metre, tepesi zeminden yaklaşık 55 metre yüksekte. Eteğindeki kırk pencerelik halka, kubbeyi ışığın üzerinde süzülüyormuş gibi gösterir.
Ayasofya cami mi, müze mi?
Ayasofya 2020’den beri yeniden cami. 537’den 1453’e kadar katedral, 1453’ten 1934’e kadar cami, 1934’ten 2020’ye kadar da müze olarak kullanıldı.
Ayasofya’nın bu piksel art dioraması nasıl yapıldı?
Yapı, gerçek planından her birim iki metre olacak şekilde modellendi. Bu sayfada gerçek zamanlı çalışan bir Three.js sahnesi: 360 × 640 piksel çözünürlükte, koyu kenar çizgileri ve küçük bir renk paletiyle çiziliyor, ardından yumuşatma yapılmadan büyütülüyor. “3D’de keşfet” düğmesine basıp sahneyi sürükleyerek döndürebilir, gündüz, akşam ve gece arasında geçiş yapabilirsiniz.
İzometrik İstanbul haritaları
İstanbul’un 2 izometrik piksel art haritası da var: topluluğun çizdiği, şehrin tamamını aynı SimCity tarzında gösteren haritalar. İstanbul haritalarına bak →
